Participatie 2.0: kadervisie

Parallel met de opmaak van zijn beleidsnota 2019-2024 vroeg de bestuursploeg aan de bestaande adviesraden de denkoefening te maken hoe meer ruimte voor participatie te creëren in hun werking. Daaraan koppelde het de conclusies van zijn eigen analyse van het wettelijk kader, de samenstelling, de aard van de agendapunten, het budget en de rol van de ambtenaar. Dat alles leidde tot een beleidsvisie die werd vertaald in de kadernota Participatie 2.0. Op 18 december 2019 keurde de gemeenteraad dat kader goed.

De inzet in de nieuwe visie? Versterkend beleidsadvies volgens deze krijtlijnen:

  • Zoveel mogelijk op een eigentijdse manier besturen: van, voor en met burgers.
  • Een groter draagvlak creëren door burgers van bij de start van een project te betrekken.
  • Een diverse groep samenstellen door loting levert extra ideeën en nieuwe, soms verrassende inzichten op.
  • Ruimte laten voor de huidige adviesraden
  • Ruimte creëren voor nieuwe vormen van participatie

Definities

In de toekomst spreken we nog van drie soorten raden: adviesraden, dorpsraden en participatieraden.

Adviesraden

Dit zijn de adviesraden die wettelijk verplicht zijn:

  • Jeugdraad
  • Cultuurraad (‘Raden’ zijn niet langer verplicht, maar het cultuurpact stelt wel dat er een vorm van participatie moet zijn. Dat kan als een vrijetijdsraad (samensmelten van cultuur-, sport- en bibliotheekraad) of op een andere manier.)
  • GeCoRo (Gemeentelijke Commissie voor Ruimtelijke Ordening)
  • Schoolraden
  • LOK (Lokaal Overleg Kinderopvang)
  • Centrumraad (dienstencentrum)

Dorpsraden

De dorpsraden van de respectievelijke deelgemeenten

Participatieraden

Dit zijn alle huidige niet-verplichte adviesraden en alle toekomstige burgerinitiatieven die zich organiseren op vraag van het bestuur of op eigen initiatief. Van zodra zo’n initiatief erkend wordt door het bestuur is het een officiële participatieraad.

Toekomstvisie


Adviesraden

De huidige werking blijft behouden, maar de ambtenaar zet een stap opzij, tenzij dit bij wet of decreet anders bepaald is. Het initiatief om samen te komen, een agenda vast te leggen, de vergadering te organiseren, etc. ligt in de toekomst volledig bij de raad zelf. De raad kan ’zijn’ ambtenaar blijven aanspreken voor advies en ondersteuning.

Bijkomend bewaakt de ambtenaar de verplichting om minstens één keer per jaar samen te komen. De adviesraden krijgen mogelijks een klein budget per jaar dat ze vrij kunnen besteden mits voorleggen van betaalbewijzen.

De jeugd-, cultuur en sportraad kunnen mogelijks per jaar extra toelage krijgen na goedkeuring door het college voor het organiseren van activiteiten of andere grotere projecten.

Er worden nieuwe, vereenvoudigde statuten opgesteld die zo uniform mogelijk zijn.

Dorpsraden

Ze worden ondersteund door de participatieambtenaar in een faciliterende rol.

De dorpsraden krijgen mogelijks een klein budget per jaar dat ze vrij kunnen besteden mits voorleggen van betaalbewijzen.

Participatieraden

Elke groep van burgers kan zich verenigen in participatieraden rond een thema of een bepaald project (landbouw, vliegtuiglawaai, gezondheid, enz.). Dit kan ook na een oproep door het gemeentebestuur (bv. toekomst van de kerken).

Burgerinitiatieven

Initiatieven van burgers kunnen een erkenning vragen aan het college dat beoordeelt of het project aan een aantal voorwaarden voldoet zoals maatschappelijke waarde, een minimaal aantal personen, maximum 2/3de mannen of vrouwen, enz. De initiatiefnemers en het college onderschrijven een afsprakennota waarin een aantal elementen opgenomen zijn:

  • Openbare vergaderingen, open voor iedereen;
  • Verslagen gedeeld op een specifiek webportaal voor participatie;
  • Het college of de gemeenteraad belooft een gemotiveerd antwoord op elk advies of voorstel;
  • De participatieraad krijgt een klein budget voor administratieve kosten, drukwerk, enquêtes, etc;
  • De participatieraad krijgt ondersteuning van de participatieambtenaar: advies, logistiek, gratis vergaderzaal, sjablonen om gefundeerd advies te geven, enquêtevoorbeelden, etc. Er wordt een toolbox ontwikkeld die via het webportaal aan elke participatieraad ter beschikking wordt gesteld; Op de eerste vergadering van een participatieraad is de participatieambtenaar aanwezig om de toolbox uit te leggen.

Initiatief vanuit de gemeente

Wanneer het bestuur zelf een participatietraject in een bepaald beleidsdomein wil opstarten, spreekt het de burgers aan die ofwel lid zijn van een bestaande raad rond dat domein, ofwel via allerlei kanalen (enquête, gemeentemagazine, spontane aanmeldingen) al aangegeven hebben aan projecten in dit beleidsdomein mee te willen werken. Daarnaast komt er nog een open oproep via de website, sociale media en het gemeentemagazine.

Uit alle mensen die zich vervolgens kandidaat stellen, wordt een groep geloot. Bij de loting wordt wel rekening gehouden met nog nader te bepalen factoren zoals diversiteit in geslacht, leeftijdsgroep, al lid van een andere participatieraad, enz. Sommige factoren kunnen ook per participatieraad bepaald worden (bv. een bepaalde deelgemeente of leeftijdsgroep). Deze loting beoogt enkel diversiteit en kwalitatieve representatie. Het is geen sturing of hoofdelijke aanduiding.

De gemeente organiseert de eerste vergadering waarbij het doel van het project wordt uiteengezet en een aantal parameters worden meegegeven (bv. deadline voor advies, budgettaire ruimte, etc.). Daarna werkt de participatieraad zelfstandig verder.

pdf bestandGR - kadernota participatie 2.0 (395 kB)

Participatie 2.0

debat helemaal huldenberg
De kadernota Participatie 2.0 werd op 9 januari 2020 tijdens een debat- en gespreksavond in cultuurzaal Den Elzas toegelicht.