Kloosterkapel van het Keyhof te Huldenberg

Ga naar de Kids special

De geschiedenis van de Annociaden en de kloosterkapel.

Keyhof – de Annonciaden en hun kloosterkapel

De orde van de Annonciaden werd in 1501 gesticht door de Franse koningin Johanna van Valois. Paus Leo X plaatste de orde onder de jurisdictie van de Franciscanen. Het was een contemplatieve orde. De Boodschap aan Maria (annonciatie) krijgt een bijzondere plaats in de leefregel van de zusters. Dergelijke slotkloosterorden hadden het na de groeiperiode onder Maria Theresia moeilijk o.m. met de hervormingen onder Jozef II en door de Franse Revolutie. In 1787 werd in Veltem de congregatie van de apostolische Annonciaden gesticht. Dat was geen contemplatieve orde meer en de zusters waren vooral actief in het (kosteloos) lager onderwijs. Er kwamen veel bijhuizen die dan weer autonome congregaties werden, o.m. in Ranst (1844). Er volgde een grote expansie. Het moederklooster uit Ranst verhuisde naar Wijnegem. En uiteindelijk (na schoolstrijdperikelen) naar Huldenberg. Victor d’Overschie had daar immers geërfde goederen (o.m. een onbewoond kasteeltje waarin zijn broer zelfmoord had gepleegd) aan de aartsbisschop van Mechelen geschonken. In 1881 werd het Keyhof zo het moederhuis en het noviciaat van de Annonciaden. Er werd bijgebouwd en er kwam een kloosterkapel. In de bloeiperiode kwamen er heel wat schoolgebouwen bij en werd de congregatie een belangrijke onderwijspijler in Vlaanderen o.m. met de uitgave van schoolhandboeken. Ook armen- en ouderenzorg behoorden tot de aandachtspunten. In 1963 kozen de zusters voor vernieuwing (nauwe samenwerking met leken) en missionering in Guatemala. In de 21ste eeuw werd de zustergemeenschap erg klein en oud. In 2013 kwam er een volledige ommekeer met de bouw van een woonzorgcentrum.

 

De kloosterkapel

De huidige kloosterkapel, die de oorspronkelijke kleine kasteelkapel vervangt, werd gebouwd in 1908-1909 door Mechels architect Philippe van Boxmeer (1863-1955). De stijl is eclectisch, maar met een duidelijke voorkeur voor de neogotiek. Het tongewelf in de middenbeuk is een verwijzing naar de romaanse bouwkunst. Naar de zijbeuken toe vallen meteen gotische bundelpijlers en spitsbogen op. In de versieringen en de neogotische glasramen en rozetvensters van de kapel bemerk je allerlei verwijzingen naar de geschiedenis en aandachtspunten van de kloosterorde. Zo is het hoofdaltaar gewijd aan de Boodschap aan Maria. Dat thema komt terug in het zijaltaar met Sint Jozef. In het hoogkoor verwijzen de hoge ramen eveneens naar de verering van O.L. Vrouw. In de ramen aan de linkerzijde staat de tekst van de Angelus te lezen en in de rozetten in de zijkapel worden de symbolen van de tien deugden van Maria uitgebeeld. Rechts van het hoofdaltaar is dan weer stichteres Johanna te zien. Ook mecenassen komen aan bod. Afbeeldingen van Franciscus, waarmee de orde volgens de pauselijke schikkingen van bij den beginne een band had, zijn ook aanwezig.

De kapel is versierd met muurschilderingen van de hand van de Leuvense decoratieschilder Oscar Algoet (1862-1937). De stijl zou volgens sommigen aanleunen bij Beuroner school, een kunststroming die in 1868 ontstond, vijf jaar naar de stichting van de abdij van Beuron nabij Sigmaringen (Baden-Würtenberg). De paters Desiderius Lenz, Gabriël Wüger en Lukas Steiner streefden naar een vernieuwing in de religieuze, Katholieke kunst. Kenmerkend voor deze kunststroming is de hiëratische stijl: om het sacrale karakter te benadrukken en de toeschouwer aan te zetten tot gebed en bezinning, wordt enigszins afstand gedaan van de realiteit. Geometrische vormen, symmetrie en een sobere expressie genieten de voorkeur. Het voorgestelde wordt daardoor strak, statische en vlak, en doet misschien wat emotieloos aan. Inspiratie voor hun nieuwe stijl vonden de paters in de Egyptische, Byzantijnse, vroegchristelijke en romaanse kunst, dus vóór de gotiek. De muurschilderingen in de kapel van het Keyhof vertonen echter niet typische kenmerken van de Beuroner stijl. Algoet was lid van de Leuvense Gilde van Ambachten en Neringen, te situeren rond de neogotische architecten Joris Helleputte, Vincent Lenertz en Pierre Langerock, en hoewel hij zowel neogotische als neoromaanse elementen in zijn werk gebruikte, wordt hij doorgaans bestempeld als een neogotisch decoratieschilder. De muurschilderingen komen qua stijl ook overeen met de neogotische glasramen.

 

Meer weten?

Wie zich wil verdiepen in de geschiedenis van de Annonciaden van Huldenberg kan bijvoorbeeld volgende bronnen raadplegen:

‘Zusters voor de klas’ , het archief van de Annonciaden van Huldenberg, door Kristien Suenens en Godfried Kwanten

‘De vestiging van de zusters Annonciaden te Huldenberg’, Erik Martens, Huldenbergs Heemblad, 1982

‘Het klooster Keyhof te Huldenberg. Sacrale schilderkunst uit Beuron, Joop Kimmel, Huldenbergs Heemblad, 2000, nr. 2, p. 74-80, en nr. 4, p. 238-248

‘De woning met atelier van Oscar Algoet (1862-1937). Decoratieschilder in Leuven, Anna Bergmans, Monumenten en landschappen, 2004, nr. 1, p. 4-34

Bloggen.be/Huldenberg: foto’s van Jean-Pierre Van Binnebeek

 

Fotogalerij Kloosterkapel van het Keyhof en omgeving

keyhof
keyhof
keyhof
keyhof
keyhof
keyhof
keyhof
keyhof
keyhof
keyhof
keyhof
keyhof
keyhof
keyhof
keyhof 4.jpg
keyhof 5.jpg
keyhof 1.jpg
keyhof 2.jpg
Keyhof 3.jpg
Huldenberg Keyhof Maria Boodschapinstituut strijklokaal.jpg
Huldenberg Klooster der Zusters Annonciaden Park.jpg
Huldenberg Keyhof een hoekje in de kloosterkerk van de zusters Annonciaden.jpg
Huldenberg Keyhof Klooster der Zusters Annonciaden Huishoudschool de eetzaal.jpg
Huldenberg Keyhof Klooster der Zusters Annonciaden Huishoudschool Tuinwerk.jpg
OMD kaart huldenberg met figuren v2.png

Contact

Cultuur
Gemeentehuis
Gemeenteplein 1
3040 Huldenberg
België
02 302 43 63
Mail of bel ons voor een afspraak tijdens de kantooruren.